Khi nhắc đến văn hoá Nhật Bản, hình ảnh những người phụ nữ trong bộ Kimono lộng lẫy, gương mặt trang điểm trắng muốt và phong thái thanh cao đã trở thành một biểu tượng bất biến. Đó chính là Geisha – những nghệ sĩ đa tài, những người giữ lửa cho những giá trị văn hóa truyền thống tinh túy nhất của “Xứ sở hoa anh đào”.

Geisha là gì? Hiểu đúng về định nghĩa “Nghệ giả”

Trong tiếng Nhật, Geisha (艺者) được ghép từ hai chữ: “Gei” (nghệ thuật) và “Sha” (con người). Hiểu một cách chính xác nhất, Geisha chính là “người làm nghệ thuật” hay “nghệ sĩ”. Tại vùng Kyoto, họ thường được gọi là Geiko, còn các thiếu nữ đang trong quá trình đào tạo được gọi là Maiko.

Một hiểu lầm phổ biến ở phương Tây là đánh đồng Geisha với các hình thức giải trí thiếu lành mạnh. Thực tế, Geisha là những nghệ sĩ thực thụ, công việc của họ là rót rượu, đàm đạo và trình diễn các kỹ nghệ truyền thống để giải trí cho khách hàng trong các bữa tiệc trà (Ochaya).

Hành trình khổ luyện khắc nghiệt để trở thành Geisha

Để trở thành một Geisha thực thụ, một cô gái phải trải qua quá trình đào tạo vô cùng nghiêm ngặt, kéo dài từ 5 đến 6 năm.

• Giai đoạn Shikomi: Đây là giai đoạn đầu tiên, các cô gái trẻ đóng vai trò là người giúp việc trong các Okiya (nhà Geisha). Họ phải làm các công việc nặng nhọc như dọn dẹp, giặt giũ và hỗ trợ các Geisha đàn chị.

• Giai đoạn Maiko: Sau khi vượt qua kỳ thi sơ cấp, họ trở thành Maiko. Lúc này, các thiếu nữ bắt đầu học các kỹ năng chuyên sâu như: nhảy múa truyền thống (Nichibu), chơi đàn Shamisen, thổi sáo, cắm hoa (Ikebana), trà đạo và nghệ thuật đàm đạo.

• Lễ trưởng thành (Erikae): Khi một Maiko hoàn tất chương trình đào tạo, cô sẽ làm lễ “đổi cổ áo” từ màu đỏ sang màu trắng, chính thức trở thành một Geisha (Geiko).

Nghệ thuật hóa thân: Trang điểm, Tóc và Kimono

Vẻ ngoài của Geisha là một công trình nghệ thuật kỳ công, tuân thủ những quy tắc khắt khe:

Lớp trang điểm trắng sứ (Oshiroi)

Lớp phấn nền màu trắng không chỉ tạo nên vẻ đẹp thanh cao mà còn có ý nghĩa lịch sử. Trong quá khứ, khi chưa có ánh sáng điện, lớp nền trắng giúp khuôn mặt các Geisha nổi bật và phản chiếu ánh nến trong không gian tối của các trà quán. Điểm xuyết trên đó là đôi môi tô đỏ rực rỡ và viền mắt đen sắc sảo.

Kiểu tóc cầu kỳ

Các Maiko thường dùng tóc thật để tạo những kiểu búi phức tạp và trang trí bằng Kanzashi (trâm cài tóc) thay đổi theo từng tháng trong năm. Ngược lại, các Geisha đã trưởng thành thường đội tóc giả (Katsura) để bảo vệ tóc thật và duy trì sự chỉn chu.

Kimono – Tác phẩm nghệ thuật di động

Kimono của Geisha thường được làm bằng lụa tơ tằm dệt tay thủ công với những họa tiết tinh xảo. Thắt lưng Obi của Geisha thường ngắn hơn và được thắt gọn gàng, trong khi Maiko có dải Obi dài chạm gót, thể hiện sự trẻ trung và đang trong quá trình học hỏi.

Vai trò của Geisha trong xã hội hiện đại

Dù Nhật Bản đã trở thành một cường quốc công nghệ, vị thế của Geisha vẫn không hề suy giảm. Họ là những người bảo tồn các loại hình nghệ thuật đang dần mai một, bảo tổn văn hoá hoá lâu đời của Nhật Bản.

• Sứ giả văn hóa: Geisha xuất hiện trong các sự kiện ngoại giao quan trọng, giới thiệu nét đẹp Nhật Bản ra thế giới.

• Biểu tượng của sự chuẩn mực: Cách đi đứng, nói năng và ứng xử của Geisha được xem là chuẩn mực cao nhất của người phụ nữ Nhật Bản truyền thống.

• Sức hút du lịch: Các khu phố cổ như Gion (Kyoto) luôn thu hút hàng triệu du khách với hy vọng được một lần nhìn thấy bóng dáng các Geisha lướt qua trên phố.

Văn hóa giao tiếp tinh tế của Geisha

Kỹ năng quan trọng nhất của một Geisha không phải là múa hay đàn, mà là nghệ thuật giao tiếp. Họ được đào tạo để nắm bắt tâm lý khách hàng, biết khi nào cần nói, khi nào cần lắng nghe và khi nào cần tạo ra những câu đùa duyên dáng để làm không khí buổi tiệc trở nên nhẹ nhàng.

Họ luôn giữ bí mật tuyệt đối về cuộc sống cá nhân của khách hàng. Đây chính là lý do vì sao những chính trị gia và giới doanh nhân thượng lưu Nhật Bản luôn tin tưởng tìm đến các Geisha khi cần một không gian thư giãn kín đáo.

Những thách thức trong việc bảo tồn thế giới văn hoá Geisha

Hiện nay, số lượng Geisha đã giảm đi đáng kể so với thời kỳ hoàng kim. Chi phí đào tạo đắt đỏ, cuộc sống khép kín và sự cạnh tranh từ các hình thức giải trí hiện đại khiến giới trẻ ít mặn mà với nghề này. Tuy nhiên, chính sự khan hiếm này lại càng làm tăng thêm giá trị và sự trân trọng của xã hội đối với những người phụ nữ kiên cường theo đuổi nghệ thuật truyền thống.

Kết luận

Geisha không chỉ là một nghề nghiệp, mà là một lý tưởng sống vì nghệ thuật, một văn hoá lâu đời của Nhật Bản. Họ là những “đóa hoa” rực rỡ nhưng trầm mặc, âm thầm gìn giữ linh hồn của văn hóa Nhật Bản giữa dòng chảy hối hả của thời đại. Hiểu về Geisha là hiểu về một phần chiều sâu lịch sử và sự tinh tế trong tâm hồn của con người xứ Phù Tang.

Việc tìm hiểu về những biểu tượng như Geisha sẽ giúp chúng ta thêm trân trọng những giá trị nhân văn và nghệ thuật mà đất nước Nhật Bản đã dày công bồi đắp qua hàng thế kỷ.

Gửi hàng mẫu, hàng trưng bày từ Việt Nam sang Nhật

Dịch vụ chuyển phát nhanh đi Nhật Bản giá rẻ, nhanh chóng