Sự phát triển chuỗi cung ứng và logistics xanh tại Việt Nam dưới tác động của chính sách thuế xuất nhập khẩu

Sự phát triển chuỗi cung ứng và logistics xanh tại Việt Nam góp phần vào chính sách thuế xuất nhập khẩu. Các ưu đãi thuế giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư vào thiết bị tiết kiệm năng lượng, phương tiện vận tải điện và công nghệ thân thiện môi trường. Nhờ đó, nhiều doanh nghiệp chuyển đổi phương thức vận tải, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế và giảm lượng khí thải CO₂.

1. Tổng quan về logistics xanh và chuỗi cung ứng bền vững

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu, Việt Nam đang hướng tới tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Một trong những yếu tố quan trọng để đạt mục tiêu này là tối ưu hóa logistics xanh và chuỗi cung ứng bền vững. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, chính sách thuế xuất nhập khẩu (XNK) đóng vai trò quan trọng, tác động trực tiếp đến chi phí vận chuyển và quản lý logistics, từ đó thúc đẩy hoặc cản trở quá trình “xanh hóa” chuỗi cung ứng.

2. Tác động tích cực của chính sách thuế XNK

2.1 Miễn giảm thuế nhập khẩu cho thiết bị xanh

Chính sách thuế XNK tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh thực thi các FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA và RCEP, đã tạo ra tác động tích cực cho logistics xanh.

Các ưu đãi nổi bật bao gồm:

• Miễn giảm thuế NK đối với thiết bị tiết kiệm năng lượng, xe tải điện, hệ thống tái chế, và công nghệ xử lý môi trường.

• Giúp doanh nghiệp giảm 10–15% chi phí đầu tư ban đầu, thúc đẩy đổi mới công nghệ trong toàn chuỗi cung ứng.

Ví dụ, các doanh nghiệp logistics, sản xuất bao bì và xuất khẩu đã sử dụng ưu đãi thuế để đầu tư phương tiện vận tải sạch, hệ thống tự động hóa tiết kiệm nhiên liệu, góp phần giảm lượng khí thải CO₂ từ 8–12%/năm.

2.2 Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp

Bên cạnh thuế nhập khẩu, các ưu đãi thuế TNDN cho ngành có hoạt động bảo vệ môi trường, tái chế và tiết kiệm năng lượng cũng khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 14001 và ISO 50001.

Theo Bộ Tài chính:

• DN được giảm 10% thuế TNDN trong 15 năm nếu đầu tư công nghệ xanh.

• Miễn thuế 4 năm đầu khi đạt chứng nhận quản lý môi trường.

Nhờ đó, nhiều doanh nghiệp đã chuyển đổi phương thức vận tải từ đường bộ sang đường thủy và đường sắt, góp phần giảm phát thải và thúc đẩy chuỗi cung ứng xanh.

3. Chính sách thuế thúc đẩy tiêu chuẩn môi trường quốc tế

Chính sách thuế không chỉ tác động đến chi phí logistics mà còn là đòn bẩy thúc đẩy doanh nghiệp tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường quốc tế.

Ví dụ, trong ngành thủy sản xuất khẩu, việc ưu đãi thuế nhập khẩu cho máy móc và vật tư xử lý nước thải đã giúp nhiều doanh nghiệp đạt được chứng nhận môi trường EU (EU Eco-Label) và các chứng nhận bền vững như MSC, ASC.

Tương tự, các doanh nghiệp trong lĩnh vực logistics và sản xuất bao bì cũng áp dụng các tiêu chuẩn ISO và chuyển đổi phương thức vận tải, nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới năm 2023, nếu Việt Nam giảm được 10% phát thải từ vận tải nhờ ưu đãi thuế xanh, kim ngạch xuất khẩu có thể tăng 2–3% mỗi năm, tương đương 6–8 tỷ USD, cho thấy tác động kinh tế trực tiếp của chính sách thuế hướng tới logistics xanh.