Nội Dung
Các tập đoàn lớn đang thử nghiệm robot và hệ thống tự động hóa như giải pháp duy nhất để duy trì tốc độ giao hàng, nhưng sự chuyển đổi này không hề dễ dàng và đang diễn ra với tốc độ rất khác nhau giữa các ông lớn công nghệ và các đối thủ truyền thống.
Nhật Bản, quốc gia tiên phong về công nghệ, lại đang vật lộn với gánh nặng nhân khẩu học. Với gần 30% dân số trên 65 tuổi, sự thiếu hụt lao động trong các ngành nghề đòi hỏi thể chất như vận tải và kho bãi trở nên trầm trọng.
Đây không chỉ là vấn đề lý thuyết. Theo ước tính từ Nomura Research Institute, số lượng lái xe tải – huyết mạch của chuỗi cung ứng dự kiến sẽ giảm mạnh một phần ba, xuống còn 480.000 người vào năm 2030. Sự sụt giảm nhân lực này xảy ra trong bối cảnh áp lực từ các quy định mới về giới hạn giờ làm việc cho tài xế và tốc độ tăng trưởng liên tục của TMĐT (dù tỷ lệ TMĐT của Nhật vẫn dưới 10% tổng bán lẻ, thấp hơn nhiều so với 27% tại Anh).
Amazon Nhật Bản đang dẫn đầu cuộc cách mạng tự động hóa, coi đây là chiến lược sống còn để mở rộng mô hình giao hàng trong ngày. Chiến lược của họ tập trung vào việc biến các trung tâm xử lý đơn hàng thành những “nhà máy” vận hành bằng robot.
Tại trung tâm xử lý đơn hàng ở Chiba (gần Tokyo), Amazon đã triển khai hơn 2.000 robot vận hành, con số này thậm chí còn vượt qua tổng số nhân viên làm việc tại đây. Kho hàng được thiết kế lại, rộng hơn 40% so với mô hình truyền thống, nhằm tối ưu hóa đường đi của robot và hàng hóa.
Họ còn ứng dụng:
Kohei Shimatani, Phó Chủ tịch vận hành Amazon Nhật Bản, khẳng định: “Dân số già không phải là rào cản chính để mở rộng giao hàng trong ngày.” Ông dự báo robot sẽ sớm được triển khai vượt ra ngoài các kho trung tâm, cho phép đóng gói tự động ngay tại các điểm giao hàng nhỏ hơn, hoàn thiện hiệu quả toàn chuỗi cung ứng.
Mặc dù robot đã làm chủ trong kho, con người vẫn giữ vai trò chính khi hàng hóa ra đường. Tuy nhiên, việc đẩy mạnh tự động hóa tại các kho gần khu dân cư của Amazon cho thấy chiến lược rõ ràng: giảm tối đa sự phụ thuộc vào con người trong khâu xử lý hàng, nhằm bù đắp cho sự thiếu hụt nhân lực vận tải đường bộ.
Trái ngược với sự quyết liệt của Amazon, các đối thủ logistics truyền thống của Nhật Bản, điển hình là Nippon Express, đang tiếp cận vấn đề tự động hóa một cách dè dặt hơn.
Tại một kho ở phía đông Tokyo, Nippon Express đang thử nghiệm một loạt công nghệ như xe nâng tự động, hệ thống lưu trữ lưới, robot di chuyển kệ hàng và xe lăn công nghệ cao cho nhân viên.
Theo Akira Unno, Giám đốc phát triển kinh doanh, phần lớn công nghệ này vẫn chỉ đang trong giai đoạn thử nghiệm. Ông nhận định: “Đây là thời kỳ chuyển đổi để xem robot có thực sự bùng nổ hay con người vẫn hiệu quả hơn.” Sự dè dặt này cho thấy họ đang cân nhắc kỹ lưỡng về hiệu quả đầu tư và tính thực tiễn của công nghệ trong môi trường hoạt động hiện tại.
Mặc dù Nhật Bản là nước xuất khẩu robot công nghiệp lớn nhất thế giới, nhưng mức độ ứng dụng robot trong kho hàng (ngoại trừ Amazon) vẫn còn thấp (chỉ 0,17 robot/kho, so với 0,68 tại Mỹ và 0,57 tại Trung Quốc). Nguyên nhân nằm ở ba rào cản chính:
Hàng hóa khó xử lý: Ryoichi Kakui – CEO công ty tư vấn e-LogiT nhận định: “Điều then chốt để các công ty logistics cải thiện hiệu quả là loại bỏ những mặt hàng đặc biệt khó xử lý [bằng robot.”
Trước áp lực thiếu hụt nhân lực (mất 10.000 người mỗi năm), các doanh nghiệp đang phải tìm giải pháp ngắn hạn. Tập đoàn vận tải lớn như SBS Holdings không đặt hy vọng vào xe tự lái trong ngắn hạn mà đã lên kế hoạch tuyển hàng trăm lao động nước ngoài làm lái xe để giải quyết vấn đề trước mắt.
Tuy nhiên, về dài hạn, chiến lược tự động hóa của Amazon báo hiệu một tương lai không thể đảo ngược. Các công ty Nhật Bản phải thích nghi để tồn tại. Vấn đề không còn là lựa chọn giữa con người hay robot, mà là khả năng tích hợp công nghệ để tối đa hóa hiệu suất của số ít nhân lực còn lại.
Xem thêm tại:
Kinh nghiệm đóng gói hàng Tết gửi sang Nhật
Gửi hàng từ Cần Thơ đi Chiang Mai – Thái Lan giá rẻ